Melun, de andere brie; en Abélard en Héloïse

Eerder waren wij al in Meaux, waar een van de twee soorten brie vandaan komt. Ooit, toen Franse kaas in Nederland wit was en geen smaak had, kregen wij voor het eerst een brie in handen met een licht-oranje korst, en met smaak! Dat was brie de Meaux, vernamen wij, en we concludeerden dat die andere, die smakeloze, dus van Melun moest zijn. Sindsdien hebben we bij de kaasboer alleen nog maar naar brie de Meaux gevraagd.  

Dat was dus helemaal verkeerd. Hier staat brie de Melun juist bekend als smakelijker en voller. Hij is ook kleiner, met een diameter van 28 cm. tegen 40 voor die van Meaux. Die brie zonder smaak was gewoon slechte, niet-gerijpte fabriekskaas. 

Hier hebben we vanmorgen een brie de Melun noir gekocht, daarmee schijn je te kunnen vaststellen of je een echte kaasliefhebber bent of toch gewoon een toeristisch geïnteresseerde. Vanavond weten we de uitslag. 

We lagen aan de kade voor de médiathèque Astrolabe. Die naam blijkt niet naar het sterrenkundige meetinstrument te verwijzen, maar naar de zoon van Abélard en Héloïse, het tragische liefdespaar van rond 1100. 

Abélard, een geleerde van grote faam, verlaat in 1102 de Sorbonne en begint voor zichzelf in Melun. Hij is dan 23. Later, terug in Parijs, wordt hij privaatdocent van Héloïse, nichtje – sommigen zeggen dochter – van de domkanunnik Fulbert. Hij is dan 36, zij 14. De natuur en de liefde hebben hun loop en een zoontje wordt geboren, Astrolabus, "hij die grijpt naar de sterren". Abélard wordt door toedoen van Fulbert gecastreerd, Héloïse gaat in een klooster en wordt uiteindelijk abdis. Zij blijven elkaar prachtige brieven van geestelijke liefde schrijven. Maar Abélard en zijn geschriften worden in de ban gedaan – door het concilie van Soissons, daar zijn we geweest! Hij mag zich nog net terugtrekken in een klooster en sterft op zijn 63ste. Héloïse laat zijn lichaam overbrengen, waarna zij nog 21 jaar leeft. Uiteindelijk worden zij in 1821 bijgezet op de Parijse begraafplaats Père Lachaise, zij aan zij. 

Het Canal de Saint-Martin, onder Parijs door

We namen afscheid van ons buurschip de Antipode, die de Anna Koosje anderhalve week van stroom had voorzien. We hadden een prijs per dag afgesproken, maar "doe de helft maar". Wat is het toch een rijk gevoel om welwillendheid tegen te komen, zeker in een vreemd land! 

De groene entree van de tunnel

Het Bassin de la Villette is het hoogste punt van de canaux de Paris, en we wilden naar de Seine dus dat ging bergaf. Vier dubbelsluizen brachten ons op het niveau waar het Canal de Saint-Martin ondergronds gaat, twee kilometer onder een deel van Parijs door, om uit te komen bij de Port de plaisance de l'Arsenal vlakbij de Place de la Bastille. 

Die onderdoorgang is qua uitzicht natuurlijk niet half zo interessant als die vier eerdere sluizen met links en rechts kastanjebomen en op de voetgangersbruggen allemaal zondagvierende mensen. Wij keken naar hen, zij naar ons en aan twee kanten was er verwondering. 

Het tunnelgewelf met licht- en luchtkokers

De tunnel zelf verraste vooral door zijn breedte. We hadden ons ingesteld op krappe maten zo we die eerder hadden gehad, met aan weerszijden een meter ruimte. Maar dit was heel ruim, zeker dertig meter, met een overeenkomstig indrukwekkend gewelf als overkapping. Maar het mooiste zat natuurlijk in ons hoofd, dat we bezig waren op een unieke manier Parijs te beleven. We hadden Franse vrienden uit Parijs aan boord, en zelfs voor hen was het een complete verrassing dat dit er was en dat je er zo doorheen kon. 

We maakten voor de tweede keer in twee weken een victory lap over de Seine, tussen het Île Saint-Louis en het Île de la Cité door, achter de Notre Dame  langs, voorbij de Conciergerie en het Louvre, onder de schitterende bruggen door waarvan er enkele dreigen te bezwijken onder het gewicht van letterlijk duizenden hangslotjes van geliefden die elkaar eeuwige trouw beloofden. Onder die bruggen moet ook een bult van weggeworpen sleuteltjes liggen, waarschuwde een opvarende. 

5 - 1

Terug in Parijs. We troffen de Anna Koosje aan waar we haar hadden achtergelaten, in het het Bassin de la Villette. Met iets meer gezelschap van kleinere bootjes achter in de haven, lag zij daar als op een eigen gereserveerde plek. Frank en Ron deden kort verslag van de afgelopen week – geen bijzonderheden behalve af en toe haperende stroomvoorziening vanaf buurboot Antipode. Wij ruilden boot- en autosleutels uit, en zo reden zij naar Amsterdam en bleven wij hier. 

Die avond speelde Nederland zijn eerste WK-wedstrijd, tegen Spanje. Terugwandelend uit een restaurantje bij de Butte de Chaumont zagen wij bij een café een 1-1 stand op een tv-scherm staan. "Nou, niet gek als ze dat tegen Spanje weten vast te houden", commentarieerden wij. De rest van de wedstrijd zagen wij op een echt groot scherm op een terras achter in het Bassin. Het was stampvol, heerlijke temperatuur, en naarmate de stand opliep naar 1-2, 1-3 en zo door tot 1-5, werd de stemming op het terras steeds uitbundiger. Aan het eind vond iedereen Nederland fantastisch, en wij deelden in de glorie alsof we zelf iets gescoord hadden. 

Feestelijke kade

Tegen een volle maan wandelden we langs feestelijke weekendkades terug naar onze drijvende B&B, die ons dit liet meemaken. Een eigen huis op een van de mooiste plekken in Parijs, het is een wonder. 

Even time-out

Bassin de la Villette

Het Pinksterweekend en de week erna gaan we even naar huis. We hebben de Anna Koosje in de vertrouwde handen gegeven van Frank en Ron, nadat we van Canaux de Paris toestemming hadden gekregen om de maximale ligperiode van een week ietsje te verlengen, en bij het restaurantschip Antipode achter ons een stroomlijntje mochten uitleggen. Het schip is dus bewoond en bewaakt, en dat geeft een gerust gevoel. Het Bassin de la Villette is prachtig gerenoveerd tot een levendige uitgaansbuurt. Dat geeft flink wat ogen op de wal die inbrekers niet welkom zullen zijn, maar ook, later in de nacht, verwarde mensen. Frank en Ron meldden ons dat ze na hun eerste nacht aan boord, condooms op het dek hadden gevonden. Rare gedachte, wie neemt er nou zo'n ding mee om ergens anders heen weg te slingeren? Verwarde mensen dus.

Wel een nette buurt!

Pierrot, afgedankt, en hij was al zo triest...

Canal de Saint-Martin weer omlaag. Hier gaan we later doorheen

Parijs, de achterdeur

Links de lus om Parijs; rechts Ourcq en Marne. 
De Seine komt uit het zuiden

Parijs ligt aan de Seine, die bij Le Havre in zee stroomt. Globaal is dat in westnoordwestelijke richting, maar het gaat heel kronkelig. Parijs - Le Havre is over de weg 200 kilometer; over de Seine is het 350. Rotterdam heeft geluk met de Rijn, die in vergelijking een kaarsrechte watersnelweg naar het achterland is.

Het gekronkel omspoelt ook Parijs. Iets voorbij de Eiffeltoren buigt de rivier naar het noorden en zelfs het noordoosten af. Bij Billancourt voeren we onder de Pont Renault door, en we herinnerden ons hoe dat automobielbedrijf niet lang geleden voor veel ophef zorgde toen het onder druk van tegenvallende verkopen een fabriek moest sluiten. Dat werd die in Billancourt, een enorm complex dat een heel eiland in de Seine vulde. Nu staan er bouwkranen om een eerste aarzelend begin te maken met de herontwikkeling.

La Défense

Als Renault geen werk meer biedt, wie dan wel? Een soort van antwoord ligt een paar kilometer verderop: La Défense, een kantorenwijk die probeert de Londense city naar de kroon te steken. Qua architectuur lukt dat aardig, ze hebben zelfs een eigen gherkin, maar in termen van dynamiek en pure macho-drive denk ik niet dat ze in de buurt komen.

Parijs heeft veel meer Seine dan Amsterdam Amstel heeft, en wie dacht dat het verschijnsel woonboot een Nederlandse uitvinding is, zit ernaast. Op alle toegestane plekken ligt het dan ook vol met die dingen. De meeste zijn omgebouwde spitsen, en allemaal hebben ze grote gaten in de romp laten maken om uitzicht naar buiten en licht naar binnen te hebben. De uitkomst is dat ze er beslist een hekel aan hebben als er iemand langszij komt liggen, want wég uitzicht en wég licht.

Péniches aménagées

Wij gingen weer van de Seine af bij Saint-Dénis, het gelijknamige kanaal in. Dat voerde ons onder de Boulevard Périférique door voorbij het Stade de France, die vreemde vliegende schotel die in een achterstandswijk is geland. Verder langs industrieterreinen, winkelcentra en meubelboulevards - de achteringang van Parijs dus, boeiend genoeg, al is het alleen maar omdat we binnen een paar kilometer via vijf of zes sluizen een meter of dertig omhoog gezet werden.

Onder de Boulevard Périférique door

Écluse Porte de Paris

Maar ineens lagen we voor een prachtige sluisingang, gebouwd in 1890 en nu gekoesterd als monument. Het hele Canal de Saint-Martin is dat trouwens, al heeft het weinig gescheeld of het was omgebouwd geweest tot flitsend snelle autoroute-toegang tot hartje Parijs. 

Nu zitten we op het hoogste punt, het Bassin de la Villette, niet ver voor de ingang van de ondergrondse tunnel die ons later ter hoogte van de Place de la Bastille weer op de Seine brengt. Dit voelt als het Parijs zo we dat vroeger spannend vonden, dichtbij het Gare du Nord en de metrostations Stalingrad en Crimée. De film Le Fabuleux Destin d’Amélie Poulain speelde zich hier af; we hopen dat we haar nog te zien krijgen.

Dat hoogste punt in het kanaal roept natuurlijk de vraag op, waar dat zijn water vandaan krijgt. Dat is dus de Ourcq, het gekanaliseerde riviertje dat we eerder hebben genoemd als watervoorziening voor de stad en die hier het kanaal in stroomt. Het gaat dus niet alleen om drinkwater, ook om spuiwater voor de sluizen.

Parijs via de voordeur

Drie vaarwegen, Ourcq, Marne en zijkanaal

We liggen aan de linker Seine-oever bij de Pont de Passy, ongeveer aan de voet van de Eiffeltoren, en we voelen ons zeer bevoorrecht. Dit is weer een glanzende parel aan het snoer waar we eerder Passau, Regensburg, Boedapest, Bratislava, Beograd, Berlijn, Schwerin, Dresden, Amsterdam en Gent aan geregen hebben – om nog even te zwijgen over Rotterdam en Dordrecht natuurlijk. We houden niet op het te zeggen – wat een verbijsterende, wonderschone hoek van de wereld is dit, en wij hebben het geluk die te ervaren vanaf de mooiste kant, de kant van de waterwegen die zo’n belangrijke rol hebben gespeeld in de ontwikkeling van zijn economische en culturele rijkdom.

Tunnelingang Chalifert, vlakbij de Parijse metropool

De weg hiernaartoe bleef onwaarschijnlijk lang groen, stil en rustig. Vanuit onze auto-ervaring wisten we dat we onder de Boulevard Périférique doorvoeren – dat stond trouwens ook op de kaart – maar wát een wereld van verschil lag er tussen onze zes kilometer per uur beneden, verrassend genoeg langs groene oevers, en de filestilstand daarboven. We waren natuurlijk de hele tijd avalant, afvarend, wat betekent dat we weer heel wat sluizen  hebben gehad om ons wat dichter bij zeeniveau te brengen. Overig verkeer was er nauwelijks, de hele tijd al niet sinds pakweg Reims, wat ons opnieuw de verwondering bezorgde dat al die waterwegen en sluizen zowat alleen voor ons in stand gehouden worden. We hopen natuurlijk dat dit nog lang zo kan doorgaan, maar zo niet, dan hebben wij de buit binnen.

Ook Chalifert

In Menen kregen wij van een daar gelegen schipper een kaart te leen van de kanalen van Parijs, met als uitgangspunt de Ourcq. De Ourcq is een merkwaardig vaarwater, dat voor een heel groot deel vrijwel parallel loopt met de Marne. Alleen is er nergens een doorsteek of aansluiting. Zo liggen er op één punt drie vaarwateren naast elkaar, de Marne, het Canal latéral à la Marne, en de Ourcq. Wij hadden ons dus al voorgenomen dat we die Ourcq, die je alleen vanuit centrum Parijs in kunt, wel eens wilden exploreren. Maar dat blijkt niet te kunnen. De Ourcq is een kanaal dat niet voor de scheepvaart is gemaakt, maar voor de watervoorziening van de dorstige Parijse metropool. Je kon er alleen op terecht met heel smalle, ondiepe scheepjes, de flûtes de l' Ourcq, en dat er geen verbinding was met de Marne is ook logisch. Het drinkwater moest schoon blijven, en zeker vroeger was de Marne dat niet.

In Parijs, hadden wij bedacht, zouden wij proberen een ligplaats te vinden in het Bassin de l’Arsénal bij de Place de la Bastille. Dat gaat vooralsnog niet door, omdat we voor pleziervaart te lang zijn en er, voorzover we zouden besluiten dat we een passagiersschip zijn, de komende dagen voor beroepsvaart niet genoeg plek is. Vandaar onze plek op de drukke, minder beschutte Seine. Morgen gaan we een grote lus maken, de Seine af in westelijke en noordelijke richting, en proberen we een plek te vinden in het Bassin de La Villette. Vandaar gaan we later een keer onder een deel van Parijs door, alsnog bovenlangs naar het Arsénal. Hopen dat er dan plek is.

Notre Dame - wat een uitzinnige luchtbogen!

Ligplaats Pont de Passy

Meaux

Meaux, we stelden het ons zo weldadig en romig voor. Brie is een van de smakelijkste kazen van Frankrijk, en dat heb ik op goed gezag. Talleyrand bracht het in grote hoeveelheden mee naar het Congres van Wenen om er de overige gedelegeerden mee te paaien, niet zonder succes, en de brie de Meaux is een van de bekendste.

Maar Meaux lag ook in de vuurlinie van de slag om de Marne in 1914, en dat geeft het een uitstraling die doet denken aan menige Duitse stad. Er is veel verwoest geweest, haastig weer opgebouwd, en er is nooit het patina van herwonnen welvaart overheen gegroeid. Het is een arme stad, geen luxe winkelstraten, geen mooie warenhuizen of modezaken, wel veel marginale winkeltjes. En een kathedraal die ontroert om het contrast tussen de droom en de werkelijkheid. Twee torens had zij moeten hebben; een is er zo’n beetje voltooid, en op de andere staat al een paar honderd jaar een soort provisorisch hoedje. Natuurlijk is zij ook kapotgeschoten geweest, weer hersteld ten koste van veel geld dat is opgebracht door God weet wie. Wel staat zij prachtig centraal in de stad, te midden van het leven van de mensen – wat ook betekent dat je haar wel móet onderhouden, want als zij verkommert, verkommert de stad nog verder. “Het is als een erfenis die je niet wilt hebben”, zei een van ons.